کنترل رفتار

کنترل و مهار رفتار اعتیادی . ویدئوی آموزشی اندیشه نو زندگی نو

ویدئو آموزشی کنترل و مهار افکار وسوسه‌ساز

تعریف جامع اعتیاد و مواد مخدر

تعریف جامع اعتیاد و مواد مخدر

تعریف مواد مخدر

در ادبیات و زبان فارسی به چیزی که ایجاد سستی و رخوت کند،مخدر گفته میشود ، اما آن چیزی که در فرهنگ عامه از کلمه مخدر و مواد مخدر برداشت میشود منظور کلیه دارو های اعتیاد اور اعم از دارو های کند کننده ، توهم زا ، محرک و خواب آور است.

مواد مخدر در نظر طبقات خاص جامعه نیز معنی و مفهوم جداگانه ای دارد و حتی فرد معتاد بسته به نوع ماده مخدر مورد مصرف هم در نزد افراد اجتماع و هم از نظر فکری ، جسمی و اجتماعی میتواند فرق داشته باشد . البته بهترین تعریف مواد مخدر تعریفی است که تمام جنبه های اجتماعی ، دارویی ، روانی ، فردی ، فیزیولوژیکی را در بر میگیرد.

مواد مخدر

اعتیاد

حال به تعریف مواد مخدر از نظر دیدگاه های مختلف میپردازیم:

از نظر جنبه های دارویی : هر ماده ای که با تاثیر روی سیستم مرکزی اعصاب قادر به ایجاد تغییرات جسمانی – رفتاری – روانی در انسان باشد ماده مخدر نامیده میشود .

از نظر جنبه روانی و اجتماعی : هر ماده ای که انسان پس از مصرف نسبت به آن وابستگی پیدا کند اعم از اینکه وابستگی روانی یا جسمانی باشد آن ماده را ماده مخدر گویند.

از نظر جنبه جامع شناسی : هر ماده ای که پس از مصرف انچنان تغییراتی در انسان ایجاد کند که از نظر اجتماعی این تغییرات قابل قبول نباشد و اجتماع نسبت به آن حساسیت و واکنش نشان دهد ماده مخدر است.

از نظر جنبه سیاسی : هر دارویی که پس از مصرف طرز فکر مصرف کننده را به نحوی تغییر دهد که نسبت به مسایل سیاسی کشور بی تفاوت یا باعث جهان بینی متضاد گردد ؛ از نظر سیاسی این ماده ، ماده مخدر نامیده میشود .

در مجموع تعریفی که برای مخدر وجود دارد به این صورت میباشد:

  ماده مخدر نامی عمومی برای انواع مختلفی از داروها و ترکیبات طبیعی شیمیایی است که اغلب به دلایل احتمال ایجاد وابستگی به مصرف جزو مواد اعتیادآور طبقه بندی شده و معمولا خرید و فروش آن ها ممنوع است.

  تعریف مواد مخدر: هرآنچه که باعث ایجاد تغییر غیر طبیعی در عملکرد دستگاه عصبی مرکزی شود.

مواد مخدر به آن دسته از ترکیبات شیمیایی گفته می شود که مصرف آن ها باعث دگرگونی در سطح هوشیاری و عملکرد مغز میشود .

منظور از واژه مواد ، همان مواد روانگردان یا شیمیایی است که افراد آن ها را به طرق مختلف جهت تغییر خلق یا رفتارشان مصرف میکنند.

این تعریف داروهای قانونی مانند الکل ، نیکوتین – که در سیگار یافت میشود – و کافیین که در قهوه ، نوشیدنی های معمولی ( نوشابه ها ) و شکلات وجود دارد را نیز در بر میگیرد .

معتاد کیست ؟

معتاد کسی است که در اثر مصرف مکرر و مداوم متکی به مواد مخدر یا دارو شده است . یا به عبارت دیگر ( قربانی هر نوع وابستگی دارویی یا روانی به مواد مخدر معتاد شناخته میشود ) از نظر آسیب شناختی هر دارویی که پس از مصرف چنان تغییراتی را در انسان به وجود آورد که از نظر اجتماعی قابل قبول و پذیرش نباشد اجتماع نسبت به آن حساسیت یا واکنش نشان دعد که دارو مخدر است و کسی که چنان موادی را مصرف میکند معتاد شناخته میشود . بنابر این معتاد به کسی میگویند که در نتیجه استعمال متمادی دارویی در بدن وی حالت مقاومت اکتسابی ایجاد شده ، به شیوه ای که استعمال مکرر آن موجب کاسته شدن تدریجی اثرات آن میگردد. از این رو پس از مدتی شخص مقادیر بیشتری از دارو را میتواند بدون بروز ناراحتی تحمل کند ،‌ و در صورتی که دارو به بدن وی نرسد ،‌ اختلالات روانی و فیزیکی موسوم به سندرو محرومیت در او ایجاد میشود.

در واقع معتاد فردی است که از راه های گوناگون نظیر خوردن ، کشیدن ، تزریق و استنشاق ، یک یا چند ماده مخدر را با هم و به صورت مداوم مصرف میکند و در صورت قطع آن ، با مسائل جسمانی ، رفتاری یا هر دو مواجه میشوند . شایان ذکر است در جمعیت ققنوس واژه معتاد به هیچ عنوان استفاده نمی‌شود و به عزیزان مصرف کننده ، دانشپذیر اطلاق می‌گردد.

اعتیاد چیست ؟

اعتیاد را عادت کردن ، خو گرفتن و خود را وقف عادتی نکوهیده کردن معنی کرده اند به عبارتی دیگر ابتلای اسارت آمیز به ماده مخدر که از نظر جسمی یا اجتماعی زیان آور شمرده شود اعتیاد نام دارد . اصطلاح اعتیاد به سهولت قابل تعریف نیست ،‌اما عواقب آ‌ن به صورتهای مختلف نظیر کم شدن تحمل و وابستگی بدنی هویدا میشود . در طب جدید به جای کلمه اعتیاد وابستگی به داروبه کار میرود که دارای همان مفهوم ولی دقیق تر و صحیح تر است مفهوم این کلمه آن است که انسان بر اثر کاربرد نوعی ماده شیمیایی از نظر جسمس و روانی به آن واستگی پیدا میکن به طوری که بر اثر دستیابی و مصرف دارو احساس آرامش و لذت به او دست میدهد .

در فرهنگ روانشناسی اعتیاد عبارت است از یک پدیده زیستی که به ارگانیزم امکان میدهد خود رابه شکل تدریجی با پاره ای مواد سمی سازش دهد و مصرف روزمره مقادیری از این مواد را که برای یک ارگانیزم بکر کشنده است ، تحمل کند . بدین ترتیب است که پاره ای از معتادین به مرفین و هروئین میتوانند به میزان دویست تا سیصد برابر مقداری که برای انسان کشنده است مصرف کنند .

اعتیاد یک بیماری است که در آن بیمار رفتاری که عوارض بدی دارد را متداول تکرار میکند. این بیماری با ایجاد اختلال در کنترل بر سیستم رفتار – پاداش ، باعث تکرار پان رفتار میگردد . بیماری اعتیاد مدار های عصبی مربوط به نظام پاداش ، انگیزش و حافظه را در مغز دچار اختلال کرده و اختلال در این سیستم ها در مغز باعث بروز عوامل فیزیو لوژیکی ، بیولوژیکی ، اجتماعی و روانی می گردد .

برسی اعتیاد به عنوان عارضه ای روانی ، اجتماعی و اقتصادی از دیدگاه علوم پزشکی ، روان شناسی و جامعه شناسی و همینطور از دیدگاه فلسفه ، قانون ، اخلاق و مذهب صورت میگیرد . از سال ۱۹۶۴ میلادی ، سازمان بهداشت جهانی استفاده از عبارت وابستگی دارویی یا وابستگی به دارو را به جای اصطلاح اعتیاد توصیه نموده است .

در عموم به لحاظ مفهومی ، بیماری اعتیاد یک بیماری اصلی ، مزمن و عصبی است ، که در اثر عوامل ژنتیکی ، فیزیولوژیکی و اجتماعی رشد وبروز پیدا میکند ، به طوری که وجه مشخص این بیماری اختلال در کنترل انجام عملی ، ویا احساس اجبار در انجام یک عمل مشخص ، با وجود اگاهی نسبت به عواقب خطرناک آن باشد .

در سال ۱۹۵۰ سازمان ملل متحد تعریف زیر را برای اعتیاد به مواد مخدر ارائه کرد :

اعتیاد به مواد مخدر عبارت است از مسمومیت تدریجی یا حادی که به علت استعمال مداوم یک دارو اعم از طبیعی یا ترکیبی ایجاد میشود و به حال مشخص و اجتماع زیان آور می باشد .

وابستگی به مواد (مواد مخدر و مشروبات الکلی ) ، یا عادت های ناهنجار ، یک اختلال روانپزشکی و روانشناسی بوده که از یک سو ، معنای لغت خوشبختی را در زندگی فرد و خانواده او از بین می برد و از سوی دیگر آسیب های اجتماعی و اقتصادی بیشماری را به همراه دارد .

البته عادتهای ناهنجار و اعتیاد های رفتاری مستقل از مواد شیمیایی تا همین سال های اخیر هم در طبقه بندی رسمی به عنوان اعتیاد محسوب نمی شدند و مدت کوتاهی است که از اعتیاد هایی مانند اعتیاد به اینترنت ، کار ، بازی های کامپیوتری به عنوان شکلی از اعتیاد طبقه بندی شده و مورد توجه قرار می گیرد . اعتیاد پاسخ فیزیولوژیک بدن است و به مصرف مکرر مواد اعتیاد آور ، این وابستگی از طرفی باعث تسکین و آرامش موقت و گاهی تحریک و نشاط گذرا برای فرد می گردد و از طرفی دیگر بعد از اتمام این اثرات سبب جستجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و وابستگی مداوم به آن می شود . در این حالت فرد هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی به ماده مخدر وابستگی پیدا می کند و فرد مجبور است به تدریج مقدار ماده مصرفی را افزایش دهد . از ویژگی های اعتیاد ، به طور مداوم ناتوانی از پرهیز ، اختلال در کنترل رفتاری ، ولع مصرف ، مشکلات قابل توجهی در رفتار فرد و روابط بین فردی ، و یک پاسخ عاطفی ناکارامد است .

مانند سایر بیماری های مزمن ، اعتیاد اغلب شامل چرخه های عود و بهبودی است . بدون درمان و اشتغال در فعالیت های بهبودی ، اعتیاد پیشرونده است و می تواند به معلولیت و یا مرگ زودرس منجر شود.