رویداد فعال کننده یکی از گام های مقدماتی مهم غلبه بر اعتیاد این است که بفهمید موادی مثل نیکوتین، الکل یا آرامبخش ها، چه نقشی در زندگی شما بازی می کنند. به احتمال زیاد، این مواد در وضعیت ها و مقاطع مختلف زندگی شما، نقش های گوناگونی داشته اند. هدف ما این است که ببینید برای مثال با مصرف الکل و مواد یا افراط در شکلات خوردن، سعی می کنید استرس، غم و غصه و احساسات ناخوشایند خویش در برابر مشکلات را اداره کنید. در بسیاری از موارد، هدف از اعتیاد، فرار از احساسات ناخوشایند است. آدمها ذاتاً دنبال احساس راحتی دائمی هستند. در نتیجه برای از بین بردن اضطراب، افسردگی، شرم، احساس گناه، درد و سایر احساسات ناخوشایندشان، البته به طور موقت، به نیکوتین، داروهایی که جنبه‌ی پزشکی دارند ولی مورد سوء مصرف قرار می گیرند، کافئین و حتی غذا پناه می برند. این مواد موقتا جلوی این احساسات ناخوشایند را می گیرند و احساسات خوشایند کوتاه مدت، آرامش و شنگولی را که البته عمر کوتاهی دارند، جایگزین آنها می کنند. مواد یادشده، احساسات خوشایند، آرامش و شنگولی بلند مدت به ارمغان می آورند. خودتان خوب می دانید که این مواد چه ضررهایی به شما می زنند.

قبل از آن که بحث راه های کنترل مصرف این مواد را شروع کنیم، ابتدا ببینید این مواد چه نقشی در زندگی شما بازی کرده و می کنند. آیا چون در محافل اجتماعی دچار اضطراب می شوید، دارو مصرف می کنید؟ آیا وقتی تنها هستید مضطرب و افسرده می شوید و به همین دلیل به مشروب، مصرف مواد یا داروهای آرامبخش پناه می برید؟ آیا بعد از یک روز سخت، مصرف مواد شما راآرام می کند و باعث می شود شب، راحت بخوابید؟ آیا غذا و هله هوله کمک می کنند کارهایی را که کسل کننده‌اند و انگیزهای برای انجام آنها ندارید، انجام دهید؟ قبل از آن که تغییر را شروع کنید، دفترچه یادداشت کوچکی بخرید و در آن کار یا نقش این مواد را بنویسید. در این دفترچه یادداشت، مشاهدات تان در مورد سوء مصرف را یادداشت کنید تا رفتارتان را عوض کنید و زندگی خود را بهبود بخشید. این دفترچه ابزاری می شود تا احساس ناامیدی و عصبانیت و سایر احساسات دردناک خود را اداره کنید. اما فعلا آن را بخرید و در طول روز همراه داشته باشید. وقتی احساس کردید برای مثال دوست دارید سیگار بکشید یا مشروب بخورید، این نکات را در دفترچه بنویسید. تاریخ و ساعت را بنویسید. هرگونه رویداد بیرونی را که می تواند به هوس تان ربط داشته باشد، مثل ایراد گرفتن سرپرست یا بگومگو با همسر، را یادداشت کنید. اگر رویداد بیرونی مشخصی که ماشه ی هوس کردن را چکانده باشد پیدا نکردید، سراغ رویدادهای درونی بروید؛ مثل افکار یا نگرانی های تان پیش از آن که هوس کنید ماده ی مورد نظر را مصرف کنید. در این مطلب، عواملی را که ماشه‌ی هوس را می چکانند، «رویدادهای فعال کننده» می نامیم. رویداد فعال کننده(تحریک کننده) که آن را با حرف «A » نشان می دهیم، با این موضوع که برای فرار از ناراحتی، هوس مصرف فلان ماده به سرتان می زند، رابطه دارد. خیلی مهم است که یاد بگیرید رویدادهای فعال کننده ای را که ماشه‌ی هوس های اعتیاد آور را می چکانند، تشخیص دهید.

رویداد فعال کننده

رویدادهای فعال کننده ای که ماشه ی هوس را می چکانند، بسیارند. برخی از آنها رویدادهای فعال کننده «واقعی» هستند. برخی هم رویدادهای فعال کننده «خیالی» یا رویدادهای فعال کننده ی «درونی» یا « نشانه ای».

در این جا چند نمونه از رویدادهای فعال کننده ی دفترچه یادداشت های مردم را آورده ایم. هر کدام، یک نوع رویداد فعال کننده را نشان می دهند.

مثال ۱: رویداد فعال کننده ی واقعی : کامران تاریخ: ۱۷ /۵، ساعت ۴:۳۰

بعدازظهر جمعه است و می خواهم مواد مصرف کنم و سرحال شوم. رویداد فعال کننده این است که برای امروز عصر با کسی قرار ندارم و کاری برای انجام دادن ندارم. احساس تنهایی و افسردگی می کنم.

رویداد فعال کننده ی بالا، یک رویداد فعال کننده ی واقعی است چون کامران در آن لحظه و مکان، با یک وضعیت واقعی مواجه است. واکنش هیجانی او به این موضوع که آن روز عصر قراری نداشت، احساس تنهایی و افسردگی بود.

رویداد فعال کننده ی بعدی، «خیالی» است چون در آن زمان، رویداد «ترسناکی» رخ نداده ولی محمد تصور می کرده اتفاق خواهد افتاد.

مثال ۲ : رویداد فعال کننده ی خیالی : محمد تاریخ: ۹ / ۲، ساعت۱۰:۳۰ صبح

معاینه‌ی ماموگرافی زنم نشان می داد باید برای بررسی بیشتر مراجعه کند. به زنم گفته بودند یا یک کیست خوش خیم دارد یا یک تومور خطرناک. یک هفته طول می کشد تا بفهمیم کدام درست است. بدترین حالت را تجسم می کردم و معتقد بودم سرطان سینه دارد و چند وقت دیگر می‌میرد. خیلی اضطراب داشتم و از سر ناامیدی باید مشروب میخورم تا آرام شوم و از این احساس فرار کنم.

در این مثال محمد به یک سناریوی خیالی، با اضطراب واکنش نشان می دهد. واقعیت این است که همسر محمد با یک متخصص مشورت می کند تا بفهمد تشخیص دقیق کدام است و آیا سرطان سینه دارد یا نه. اما ماشه ی تمایل محمد به مشروب خوردن را این «رویداد خیالی» چکاندا که همسرش سرطان دارد و تا چند وقت دیگر می‌میرد. محمد به این سناریو، با اضطراب واکنش نشان می دهد و تصمیم می گیرد برای آرام شدن، مشروب بخورد.

 

یکی دیگر از رویدادهای فعال کننده، «رویداد فعال کننده ی درونی» است. در این مورد، یاد یک رویداد، ماشه‌ی مصرف مواد را می چکاند. در اینجا، نمونه ای از این نوع رویداد فعال کننده را می خوانید.

مثال ۳: رویداد فعال کننده‌ی درونی سهراب ، تاریخ: ۱۰ / ۲ ، ساعت ۳ بعدازظهر

بعد از ظهر یک جمعه‌ی کسل کننده است. هوس میکنم مثل سایر جمعه‌ ها یک کم علف بکشم. یاد جمعه‌های قبل افتادم. یاد شنبه های قبل، رویداد فعال کننده ی درونی است و ماشه ی هوس من را چکاند. عادت کرده ام در این مواقع علف بکشم و بعدازظهر جمعه را آرام و بی خیال بگذرانم.

 

آخرین نوع رویداد فعال کننده، «رویداد فعال کننده ی نشانه ای» است. در این مورد، یک نشانه‌ی بدنی ناخوشایند، ماشه‌ی مصرف دارو و یا مواد را می چکاند تا نشانه فروکش کند. سردرد، کمر درد، خستگی، بیخوابی یا علایم ترک، برخی از رویدادهای فعال کننده ی نشانه ای هستند که می توانند ماشه ی مصرف ماده ی اعتیاد آور را بچکانند. در اینجا یک نمونه از رویدادهای فعال کننده ی نشانه ای را آورده ایم.

مثال ۴: رویداد نشانه ای فعال کننده : رضا تاریخ: ۷ / ۶ ، ساعت ۸ بعد از ظهر

خیلی هوس کرده ام سیگاری بکشم چون سرم درد می کند. آرامش حشیش کشیدن، سردردم را از بین می برد. واقعا دوست دارم «سیگاری» بکشم. بعد دوست دارم یک فنجان قهوه بخورم تا احساس خستگی حشیش کشیدن از تنم بیرون برود. آن وقت می توانم کاری را که باید انجام دهم را، شروع کنم.

با این دفترچه یادداشت(کتاب اسمارت ریکاوری) و نوشتن عواملی که ماشه ی تمایل و هوس مصرف مواد را می چکانند، به تدریج می‌فهمید چرا این مواد را مصرف می کنید. به عبارت دیگر می فهمید این مواد برای شما چه کار می کنند. البته گاهی اوقات یک ماده را در شرایط و زمان های مختلف و به دلایل متفاوت مصرف می کنید. ممکن است از نیکوتین برای کم کردن اضطراب و از الکل برای کم کردن افسردگی استفاده کنید. گاهی اوقات هم ممکن است ماریجوانا مصرف کنید ولی برای کنار آمدن با اضطراب یا بی حوصلگی ناشی از مصرف نکردن ماریجوانا به خاطر بی پولی ، به آبجو پناه ببرید.

وقتی با رویدادهای فعال کننده (اعم از واقعی، خیالی، درونی یا نشانه ای) آشنا می شوید، بهتر می فهمید چرا این مواد را مصرف می کنید. با این دفترچه یادداشت می توانید به مشکلات روانی مرتبط با اعتیادتان پی ببرید. اطلاعات حاصل از ثبت رویدادهای فعال کننده کمک خواهد کرد به جنگ آسیب پذیری ها و مشکلات بروید. این آگاهی روانشناختی و سعی و تعهد همراهش، جزء شروط لازم غلبه بر اعتیاد است. پس دفترچه یادداشت بخرید و آن را برای ثبت نکات، همراه داشته باشید. راجع به خودتان به نکاتی پی خواهید برد که کمک خواهند کرد به مشکلات ناشی از وابستگی به مواد، هوشمندانه حمله کنید.

جهت عضویت در کانال اینستاگرام جمعیت ققنوس کلیک کنید.

 

7 پاسخ
  1. داودعباسی گفته:

    سلام و خداقوت عرض میکنم
    ممنون بابت مطالب بسیار عالی
    مثال رویداد فعال کننده خیالی ارتباط مستقیم با خطاهای فکری داره
    فاجعه سازی امور

    پاسخ
  2. سعید قریب گفته:

    عرض ادب

    با اموزش،تمرین و تکرار میتونیم خیلی افکار و اعمال که در ضمیر ناخودآگاه ثبت شده را به خودآگاه تبدیل کنیم.
    مثل کبریتی روشن که میشه در انبار باروت انداخت یا در آب خاموش کرد

    خداقوت و تشکر بابت زحمات پرسنل دفتر مرکزی جمعیت

    پاسخ
  3. اکرم رشیدی گفته:

    باعرض سلام خداقوت مطالب بسیارعالی وچقدر قشنگ واظه توضیح داده شده انگارچکیده های کتاب درمان هوشمندانه است
    اقای عفوری سپاس و تشکر فراوان از زحمات شما

    پاسخ
  4. علیرضا ایاری گفته:

    سلام مطلب قابل توجه ومهمی است با رعایت کردن حتما زندگی بهتری خواهیم داشت

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.